Sahha u Sigurta’


camera  Ħaddiem waqa’ minn fuq scaffolding f’Paceville

Charló Zammit ta’ 28 sena minn Ħal Għaxaq iddaħħal l-Isptar Mater Dei isofri minn ġrieħi gravi wara li waqa’ minn …..artiklu

Advertisements

Waqa’ sular u nofs bl-iscafolding

Ghal darb’ ohra sehh accident iehor fuq il-post tax-xoghol fejn haddiem  qieghed jissielet ghal hajtu fit-Taqsima tal-Kura Intensiva tal-Isptar Mater Dei.

L-accident sehh ilbierah ghal habta ta’ 12.10 p.m. fil-post fejn qed jinbena kumpless iehor tal-kumpanija Lidl fi Triq tal-Barrani fiz-Zejtun. Dak il-hin Marco Camilleri ta’ 32 sena minn Hal Qormi kien qieghed fuq scafolding gholi ta’ madwar sular u nofs iwahhal il-ventijiet tas-suffett. Jidher li Camilleri seta’ ha skoss minhabba l-ghodda li kien qed juza b’konsegwenza li l-iscafolding iccalqet u ghelbet b’Camilleri jibqa’ niezel maghha b’kollox.

Fuq il-post marru l-Pulizija mill-Ghassa taz-Zejtun immexxija mis-Surgenti Antoine Fenech u Malcolm Pace flimkien mal-Kuntistabbli Stefan Aquilina. Kif waslu u marru fejn sehh l-accident sabu lil Camilleri fl-art f’ghadira demm. Huma sejhu ghall-ambulanza li hadet lill-haddiem l-Isptar Mater Dei fejn mill-ewwel ezamijiet medici rrizulta li jinsab fil-periklu tal-mewt.

Bil-kaz gie informat il-Magistrat Dr Tonio Micallef Trigona li ordna inkjesta u hatar lill-Perit Mario Cassar bhala espert tal-Qorti flimkien mal-Pulizija tal-Fotografija. L-ufficjal Sylvana Bonello u Konrad Micallef mill-Awtorità tas-Sahha u s-Sigurtà Fuq il-Post tax-Xoghol sthargu ukoll dan l-accident.

Haddiem jaqa’ gholi ta’ sular u nofs

Nazzareno Galea ta’ madwar 50 sena minn Birkirkara sofra griehi gravi meta waqa’ minn gholi ta’ madwar sular u nofs fuq sit ta’ kostruzzjoni f’Birkirkara stess.

Waqa' B'Kara 22 05 09L-accident sehh nhar il-Gimgha ghal habta tal-11.30 a.m. fil-Wied ta’ Birkirkara fejn qeghda tittella’ struttura mill-kumpanija Zahra Ltd ftit metri ’l boghod mill-istabbiliment tal-McDonalds. Dak il-hin Galea kien qed jahdem fuq in-naha ta’ wara meta tilef il-bilanc u baqa’ niezel minn gholi ta’ aktar minn sitt metri u spicca f’xaft.

Kienu shabu l-haddiema stess li cemplu ghall-ghajnuna fejn fuq il-post marru l-membri mid-Dipartiment tal-Protezzjoni Civili li tellghu lil Galea mix-xaft. Fuq il-post kien hemm ambulanza b’infermier li taw l-ghajnuna lill-haddiem sakemm twassal l-Isptar Mater Dei. Gew imsejhin ukoll il-Pulizija tad-Distrett fejn fejn sehh l-accident marru l-Ispettur Nicolai Sant, is-Surgent Jeffrey Schembri u l-Kuntistabbli Duncan Barbara mill-Ghassa ta’ Birkirkara.

Il-Pulizija tal-fotografija kif ukoll l-ufficjali mill-Awtorità tas-Sahha u s-Sigurtà Fuq il-Post tax-Xoghol ukoll issejhu fuq is-sit ta’ kostruzzjoni fejn waqa’ Galea.

Sa aktar minn erba’ sieghat wara li sehh l-accident, il-Pulizija ma kienux f’pozizzjoni li jikkonfermaw jekk Galea kienx fil-periklu tal-mewt jew le ghax ma kienux ghadhom gew informati mill-Isptar Mater Dei dwar il-qaghda tal-haddiem.

Hasbu li kien terremot

Krejn San Giljan 20 05 09Residenti fit-toroq ta’ Vjal il-Qalb ta’ Gesù, Triq Birkirkara u toroq ohrajn fl-inhawi f’San Giljan, nhar l-Erbgha, 20 ta’ Mejju ghall-habta tad-9.20 a.m. hasbu li kien sehh terremot meta semghu hoss enormi, il-bini jiccaqlaq u nqata’ l-kurrent elettriku. Izda li gara kien li ‘tower crane’ li kien qed jithaddem ceda u spicca jistrieh ma’ blokk ta’ appartamenti.

Sorsi qaluli li kieku l-krejn gheleb ghan-naha l-ohra kienet issehh tragedja ghax kien jigi fuq l-Iskola tal-Qalb ta’ Gesù li kienet mimlija studenti, ghalliema u haddiema.

Krejn, wiehed minn dawk il-kbar, kien qed jintuza f’sit ta’ kostruzzjoni fi Vjal il-Qalb ta’ Gesù meta gheleb ghal isfel u spicca fuq blokk ta’ appartamenti fi Triq Birkirkara. Il-krejn kien qed jithaddem permezz ta’ ‘remote control’ minn operatur, Lawrence Camilleri ta’ 38 sena minn San Pawl il-Bahar, biex itella’ bajla bil-konkrit. Kif Camilleri nduna li kienet cediet sieq tal-krejn, beda jghajjat biex kulhadd iwarrab fejn kien hemm erba’ haddiema ohrajn.

B’xorti tajba dak il-hin ma kien hemm hadd fuq il-bejt ta’ blokk appartamenti fejn spiccat parti mill-krejn izda bit-tisbita enormi saru hsarat estensivi u anke tqacctu wajers tad-dawl.

Fuq il-post marru l-Pulizija mill-Ghassa ta’ San Giljan, immexxija mill-Ispettur Martin Sammut u s-Surgent Martin Agius. Issejhu ukoll il-membri mid-Dipartiment tal-Protezzjoni Civili kif ukoll ambulanzi bl-infermieri, flimkien ma’ Dr Jonathan Joslin mill-ERT. 

Bil-kaz giet informata l-Magistrat tal-Ghassa, Consuelo Scerri Herrera, li ordnat inkjesta u hatret lill-Perit Marco Cassar, l-espert Tekniku Joseph Zammit u l-Pulizija tal-Fotografija bhala esperti tal-Qorti. Gew informati ukoll l-ufficjali tal-Awtorità ghas-Sahha u s-Sigurtà Fuq il-Post tax-Xoghol.

IT-TEMPERATURA QRIB IT-3°c

Meta nhar il-Gimgha, 13 ta’ Frar 2009 is-suldati mis-‘C’ Company ittiehdu ghal tahrig f’Chadwick Lakes it-temperatura kienet baxxa hafna tant li parti kbira mill-grupp sofrew minn Hypotermia, li hija temperatura baxxa tal-gisem. Dan gara ghax filwaqt li fil-hin li s-suldati kienu fl-ilma t-temperatura tal-arja kienet tinhass madwar 3 gradi Celsius biss.

gunner-psaila-inkjestaDan is-sit elettroniku u l-gurnal l-orizzont kompla jinvestiga l-kaz ta’ li fih Gunner Matthew Psaila ta’ 19-il sena minn Ta’ Xbiex tilef hajtu kawza ta’ gharqa waqt dan it-tahrig. Tkellimt ma’ Kenneth Chase, ufficjal fl-Ufficcju Metreologiku fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta. Huwa qalli li dakinhar li sehh l-accident fl-10.00 a.m. it-temperatura rregistrata kienet ta’ 5.6 gradi u minhabba li r-rih kien qed jonfoh forza ta’ 20km fis-siegha, ghamel it-temperatura tinhass 2 gradi. Fl-10.15 a.m. t-temperatura telghet ghal 7 gradi imma bir-rih forza 20km din kienet tinhass 4 gradi. Bejn il-10.45 a.m. u l-11.15 a.m., kwazi fil-hin meta s-suldati spiccaw taht l-ilma, it-temperatura kienet bejn 8.8 gradi u 6 gradi bir-rih jonfoh bejn 18.2km u 37km fis-siegha li ghamel it-temperatura tinhass bejn 6 gradi u grad wiehed biss. B’hekk il-medja tat-temperatura kienet tinhass madwar 3 gradi. Din izda barra mill-ilma.

Kenneth Chase qalilna li bejn il-11 ta’ Frar u t-13 ta’ Frar kienet ghamlet ix-xita fejn anke kien hemm halbiet bis-silg. Sorsi ohrajn qalulna li dan kien ifisser li s-silg li ghamel ir-Rabat u l-inhawi meta dab spicca jmur f’Chadwick Lakes u b’hekk kompla baxxa it-temperatura tal-ilma ghal hafna inqas minn 3 gradi celsius.

Sadanittant sorsi qaluli li dawn il-fatturi kollha kienu traskurati qabel ma beda l-ezecizzju. Dan anke hareg fl-inkjesta li l-Magistrat Dr Consuelo Scerri Herrera ghaddiet lill-Avukat Generali. Minn din l-inkjesta johrog li meta grupp minn dawn is-suldati, madwar tmienja fosthom Gunner Psaila, nizlu fl-ilma dawn bdew jikshu. Hekk kif komplew mixjin fl-ilma kiesah bdiet tahkem il-Hypotermia fuqhom u whud minnhom lanqas bdew jahsbu sew.

Kif is-suldati waslu taht il-pont u whud minnhom spiccaw sabu dizlivell, dawn spiccaw taht l-ilma. Huwa mifhum li b’kollox kien hemm madwar hames suldati li minhabba li kienu mahkumin minn Hypotermia ma setghux jirragunaw sew u spiccaw taht l-ilma.

Mill-inkjesta johrog ukoll li wiehed mill-ufficjali li qabez biex jaghti l-ewwel ghajnuna lis-suldati ukoll sab ruhu f’diffikultajiet. Kien hawn li l-paniku li hakem lis-suldati kompla jizdied b’konsegwenza li hadd minnhom, lanqas dawk li kienu responsabbli u li kienu qeghdin josservaw it-tahrig, ma ndunaw li Psaila kien spicca taht l-ilma u ma telax. Fil-fatt gie stabbilit li kellha ssir tfittxija ghal Psaila madwar ghaxar minuti wara li sehh l-accident taht il-pont.

Is-sorsi qaluli ukoll fejn is-soltu jsir assessjar tal-post qabel isir xi tahrig, f’dan il-kaz dawk li kienu responsabbli minn dan it-tahrig ma kienx jew ma kienux familjari mal-post.

“Immagina li int ghandek ghalliem tal-Germaniz li ma jafx il-lingwa Germaniza”, qalli wiehed mis-sorsi.

Eks-fizzjal li tkellem mieghi qalli li f’kull Armata fid-Dinja jkollha dawk maghrufin bhala S.O.P. (Standing Operation Procedures) u l-R.O.E. (Rules of Engagement). Dawn huma l-proceduri ta’ kif ghandha ssir operazzjoni jew regolamenti tal-operazzjoni. Jidher izda li f’dan il-kaz dawn jew ma gewx segwiti jew lanqas biss jezistu.

L-istess sors, li ghandu snin ta’ esperjenza, spjega li timxi, jew tghum, f’ilma bhal dak li hemm f’Chadwick Lakes huwa totalment differenti mill-bahar. Meta wiehed izid il-hwejjeg, zarbun tas-servizz tqil, l-arma u l-munizzjon flimkien mal-kumplament tal-apparat li kienu qieghdin igorru s-suldati, zelqa tigi qiesek tfajt ankra.

Ghaldaqstant, kompla jghidli s-sors, wiehed irid jistabilixxi jekk il-basket li kienu qeghdin igorru s-suldati kienx issiggilat sew li ma jidholx ilma fih. Anke oggetti ohrajn li setghu kienu qeghdin igorru kellhom jitpoggew f’boroz tal-plastik biex la tidhol arja u lanqas ilma li jkomplu jzidu fil-piz. Suldati barra minn Malta meta jmorru ghal tahrig simili jew waqt operazzjoni reali, jorbtu l-basket ma’ zkuk ta’ sigar biex dan jibqa’ fil-wicc u b’hekk iservi ukoll ta’ ‘salvauomo’ f’kaz ta’ emergenza biex izomm kemm lis-suldat kif ukoll l-arma fil-wicc.

Jidher izda li skont l-inkjesta kien hemm diversi nuqqasijiet tant li qed ikun allegat li l-mewt ta’ Matthew Psaila qed tkun meqjusa bhala qtil involontarju minhabba traskuragni u nuqqas ta’ harsien ta’ sahha u sigurtà.

Fil-Parlament id-Deputat Laburista Chris Agius staqsa lill-Ministru ghall-Gustizzja u l-Intern, Carmelo Mifsud Bonnici, peress li dan il-kaz qajjem interess nazzjonali u l-poplu ghandu dritt ikun jaf x’gara, jista’ l-Ministru jpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra dak li rrizulta dwar dan l-accident minn dan ir-rapport u jpoggi ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra x’kienu l-konkluzzjonijiet tal-inkjesta Magisterjali. Agius staqsa ukoll jekk hemmx il-hsieb li jittiehdu xi passi f’kaz li jirrizulta li kien hemm nuqqasijiet fil-qadi tad-dmir ta’ min kien responsabbli minn sahhaet dan iz-zaghzugh.

Minn naha tieghu l-Ministru Mifsud Bonnici qal li il-Ministru ghall-Gustizzja u l-Intern, Carmelo Mifsud Bonnici, qal li m’ghandu ebda dubju li jekk jirrizulta li ghandhom jittiehdu passi kriminali jew passi ta’ xorta ohra fil-konfront ta’ xi hadd dwar il-mewt ta’ Matthew Psaila, dawn il-passi se jittiehdu.

Huwa qal ukoll li l-proccess verbal relattiv flimkien mal-provi u d-dokumenti kollha migburin fil-kors tal-inkjesta, ntbaghtu ghand l-Ufficcju tal-Avukat Generali. F’dan l-istadju l-atti tal-inkjesta qeghdin jigu ezaminati mill-ufficcju imsemmi biex jigi determinat jekk hemmx lok tastharrig iehor u x’passi ohrajn ghandhom jittiehdu fir-rigward. Id-decizjoni jekk jinghatax access ghall-atti tal-inkjesta u meta, hi decizjoni tal-Avukat Generali, qal il-Ministru Mifsud Bonnici.

 

Jinvestiga minn suppost qed ikun investigat

fam-inkjesta

Imkien fid-dinja ma jinhatar xi hadd biex jinvestiga jekk kienx hemm nuqqassijiet waqt xi kaz, meta l-istess persuna hija responsabbli li tara li ma jkunx hemm dawn in-nuqqassijiet. Imma hekk gara fil-Forzi Armati ta’ Malta fejn il-persuna li qed tmexxi l-inkjesta dwar il-mewt ta’ Gunner Matthew Psaila hija l-istess persuna li kellha tara li ma kien hemm ebda periklu ghal hadd biex din it-tragedja ma ssehhx.

Din l-inkjesta nghatat l-isem ta’ ‘Board of Inquiry – Training Incident at Wied l-Isperanza 13 February 2009 (Bord ta’ Inkjesta – Incident waqt it-Tahrig fil-Wied tal-Isperanza 13 ta’ Frar 2009). Fuq dan il-bord  inhatru tliet persuni. Bhala President hemm il-Logotenent Kulunell Mario Borg li huwa l-Kap Kmandant tat-Tielet Regiment u l-Ufficjal responsabbli mis-Sahha u s-Sigurtà tal-Armata. Mieghu hemm il-Maggur Robert Bonnici, li kien inginier mat-Taqsima tal-Ajru u issa l-Ufficjal Kmandant tal-‘A’ Company responsabbli mis-sigurtà tal-Ajruport u l-Kaptan Jonathan Cutajar mit-Tielet Regiment.

Sorsi fil-FAM qaluli li dawn it-tliet fizzjali inhatru fuq dan il-Bord ta’ Inkjesta skont “General Order 18” mahruga nhar il-Gimgha, 13 ta’ Frar 2009 fl-istess gurnata li sehh l-incident f’Chadwick Lakes. Il-bord qieghed jintalab jinvestiga x’gara ezatt, ic-cirkostanzi li waslu ghal dan l-incident u jekk is-‘Safety Procedures’ (il-Proceduri ta’ Sigurtà) kienux osservati waqt l-ezercizzju.

Izda, qalu s-sorsi, din l-inkjesta mill-ewwel bdiet hazin u kif spjegaw is-sorsi “bdiet tahwida papali”. Dawn qed jistaqsu – xi proceduri ta’ sigurtà kellhom isegwu s-suldati waqt it-tahrig?  Jezistu xi “ordnijiet” li jiddeterminaw x’ghandhom ikunu dawn il-proceduri jew x’appart ghandu jingarr waqt ezercizzji bhal dawn?

Fil-FAM, sostnew is-sorsi, hemm regoli, jew ordnijiet, fejn anke meta suldat ikun qieghed jaghmel l-ghassa tieghu, tinhareg ordni minn fejn ghandu jghaddi, x’ilbies ghandu jkollu fuqu waqt ‘details’ jew waqt xi xoghol iehor. Dawn lis-suldati suppost li jinghatawlhom bil-miktub.

Is-sorsi qaluli li tajjeb li wiehed jistaqsi fejn qieghdin dawn l-ordnijiet li jghidu lis-suldat jew lill-fizzjal  x’ghandu jaghmel biex issegwi dawn il-proceduri u x’apparat ghandu jingarr jew jittiehed waqt ezercizzji varji li jigu organizati mil FAM.

“Naccertak li dawn l-istruzzjonijiet, jew ordnijiet, ma jezistux u l-fizzjal inkarigat  li suppost hareg dawn l-ordnijiet huwa l-istess fizzjal li nhatar biex immexxi l-inkjesta”, sahaq ufficjal fl-Armata mat-torca. Is-sors qalilna li f’kull Armata professjonali barra minn Malta jezistu dawn ‘is-Safety Orders’ bil-miktub f’forma ta’ ‘Orders & Field Check Lists”. 

U hawn tkompli t-tahwida bil-hatra tal-Logotenent Kulunell Mario Borg biex imexxi din l-inkjesta. Mario Borg ilu l-Ufficjal responsabbli mis-Sahha u s-Sigurtà tal-Armata ghal aktar minn erba’ snin fejn anke nghata l-opportunità li jaghmel diploma course fl-Università ta’ Malta fuq dan is-suggett ghas-spejjez tal-Armata. U ma’ dan kulhadd jaqbel ghax qed jaghmlu biex jaqdi lill-Armata.

Ghaldaqstant, sahqu s-sorsi, wahda mill-aktar affarijiet essenzjali li kien fid-dmir li jaghmel il-Logotenent Kulunell Mario Borg hekk kif inghata r-responsabbilità tas-Sahha u s-Sigurtà, hija li jara kif jahdmu Armati barranin u kif jimplementaw ir-rogolament u l-ordnijiet waqt it-tahrig u jaddatta dawn fil-FAM.

Is-sorsi qaluli li sfortunatament dan x’aktarx ma sarx minhabba xi skuza jew ohra fosthom nuqqas ta’ finanzi u pressjoni ta’ xoghol. Huma qalulna li Mario Borg kellu tul dawn l-ahhar snin jifli l-ezercizzji kollha li jsiru mis-suldati u jordna permezz ta’ ‘standing orders’ bil-miktub lill-fizzjali tal-FAM x’mizuri ta’ sigurtà ghandhom jittiehdu waqt kull ezercizzju. 

Ghaldaqstant fi hdan l-Armata qieghdin iqumu diversi mistoqsijiet kemm verament se tkun genwina din l-inkjesta. “Mhix serjetà li inkjesta, li trid tara jekk fost l-ohrajn kienx hemm nuqqassijiet ta’ sahha u sigurtà, titmexxa mill-istess fizzjal li huwa responsabbli li jara li ma kienx hemm nuqqassijiet”, sahaq il-fizzjal li tkellem maghna.

L-ghazla tal-Logotenent Kulunell Borg biex imexxi din l-inkjesta, ghaldaqstant, qieghda titqies minn bosta nies, l-aktar fi hdan il-FAM stess, bhala attentat sfrenat biex jekk kien hemm xi nuqqassijiet l-Armata se tigi mehlusa minn kull tort. Minn naha l-ohra jekk jinstab li kien hemm xi nuqqassijiet minn naha tal-Armata, il-persuna responsabbli mis-Sahha u s-Sigurtà, u cioè Mario Borg, se jaghmel, staqsew is-sorsi.

Izda ‘t-tahwida papali’, kif qaluli s-sorsi, tkompli tithawwad peress li fi hdan il-FAM hemm fizzjal responsabbli biex jaghmel dawn l-investigazzjonijiet. Dan huwa il-Logotenent Kulunell Alfred Attard li huwa responsabbli mill-Awditjar u Investigazzjonijiet. Dan huwa l-fizzjal li l-Armata stess taghtu r-responsabbilità biex jinvestiga incidenti simili bhal ma gara nhar il-Gimgha, 13 ta’ Frar. Izda dan thalla barra totalment u ghalhekk din l-inkjesta tidher li digà bdiet fuq nota negattiva.

“Hawn qed nitkellmu fuq kollega li halla hajtu waqt il-qadi ta’ dmirijietu u mhux korra, jew forsi tilef parti minn gismu. Zaghzugh ta’ 19-il sena ghadu kif inghata funeral militari kif kien jixraqlu. Imma inutli x-xeni sbieh. Issa li se nigu biex naraw x’mar hazin biex ma titkissirx familja ohra, se jkollna inkjesta farsa”, sahaq wiehed mis-sorsi.